Nevrotik Narsist Ne Demek? İnsanlar Arasındaki O Hangi İlişki?
Bazen çevremizdeki insanları gözlemleyerek, onların davranışlarını çözmeye çalışırım. Özellikle iş hayatında, bazen birinin tutumları bana, bir tür “narsistik nevrotiklik” gibi gelir. Yani, bir insanın hem kendini sürekli olarak yüceltmesi hem de en ufak eleştirilerde aşırı derecede savunmaya geçmesi arasında gidip gelen bir davranış… Peki, nevrotik narsist ne demek? Bir insanın ruh halini tam olarak bu şekilde tanımlamak ne anlama gelir? İşte, bunları daha iyi anlayabilmek için kişisel gözlemlerimi, biraz da veriyle harmanlayarak derinlemesine incelemeye çalışacağım.
Narsizm ve Nevroz: İki Terim Arasındaki İnce Çizgi
Öncelikle, narsizm ve nevroz kavramlarını biraz açalım. Narsizm, kişinin kendisini aşırı derecede önemsemesi, sürekli olarak ilgi beklemesi ve başkalarını manipüle etme eğilimidir. Yani, ego o kadar şişmiştir ki, diğer insanların duygularına veya düşüncelerine genellikle aldırış edilmez. İlgili literatürde, narsistik kişilik bozukluğu olan bireyler çoğunlukla kendilerini üstün görürler ve empati yoksunluğu gösterirler.
Ama işin içine nevrotik kelimesi girince işler biraz farklılaşıyor. Nevroz, aslında insanların kaygı, depresyon ve stresle başa çıkma biçimlerini tanımlayan bir terimdir. Nevrotik bireyler, sıklıkla aşırı endişeli, güvensiz ve kaygılıdırlar. Bu bireyler, başkalarının ne düşündüğüne fazla takılabilir, küçük hatalar bile onlarda büyük endişelere yol açabilir.
İçimdeki ekonomi öğrencisi, “Bunları anlatırken aslında bir veri seti gibi düşünebiliriz,” diyor. Yani, narsizm bir tür yüksek kendilik algısı iken, nevroz, duygusal dengeyi kaybetme hali. Ama bu iki kavram birleştiğinde, nevrotik narsist diye bir tür çıkıyor.
Nevrotik Narsist Ne Demek? Birbirine Zıt Gibi Görünen Bir Karışım
Bir insan, dışarıdan baktığında son derece kendine güveniyor gibi görünebilir. Sözgelimi, en son iş yerindeki toplantıya katıldığımı hatırlıyorum. Bir arkadaşım, her fırsatta kendini övüyor, “Ben ne kadar mükemmelim, ne kadar değerliyim,” diye konuşuyordu. Bu, klasik bir narsist davranışı gibi görünüyordu. Ama sonra o insan, birinin onun fikirlerine katılmadığı an hemen savunmaya geçti. “Hayır, ben bu konuda haklıyım!” diyerek sesini yükseltmeye başladı. Bu, aslında nevrotik bir tutumdu.
Nevrotik narsist, dışarıdan bakıldığında son derece kendinden emin ve güçlü gibi görünebilir. Ancak bir eleştiri ya da olumsuz bir durum karşısında, bu güven hızla yerini kaygıya ve savunmacı bir tavra bırakır. İster iş yerinde ister kişisel ilişkilerde olsun, bu tür bir kişi genellikle çevresindekilerden sürekli ilgi ve onay bekler. Bu, onların kendilik değerini oluşturmak için çok önemli bir faktördür.
Burada bir veri paylaşmak ilginç olabilir. 2014 yılında yapılan bir araştırma, narsistik kişilik bozukluğu ile nevrotik kişilik bozukluğu arasında önemli bir ilişki olduğunu ortaya koymuştu. Nevrotik narsistlerin, başkalarından onay alma ve eleştiri almayı reddetme eğilimlerinin, kişisel ilişkilerini ve profesyonel hayatlarını olumsuz etkilediği bulunmuştu.
İş Yerindeki Bir Nevrotik Narsist: Gözlemlerim
Bir gün, ofiste bir takım sunumları izlerken bir arkadaşım, ne yaparsa yapsın fark edilmeyen biri olduğunu söylemişti. Gerçekten çok iyi bir iş çıkarıyordu, ama kimse onu takdir etmiyor gibi hissediyordu. İçindeki narsist taraf, “Ben ne kadar yetenekliyim! İnsanlar beni takdir etmeli,” diye düşünüyordu. Ama işin içine kaygı girince, dışarıdan gelen küçük eleştiriler ona devasa bir problem gibi görünüyordu. Bir hata yapınca saatlerce üzülüyor, hemen kendini değersiz hissediyordu.
İçimdeki ekonomi öğrencisi, “Bu kadar kaygının arkasında güven eksikliği var,” diye düşünüyor. İronik bir şekilde, kaygı ve eleştiriye karşı aşırı duyarlılık, genellikle özgüven eksikliğinden kaynaklanır. Narsistik kişilik, bir yandan kişi kendini önemli ve değerli görmeye çalışırken, diğer yandan her küçük eleştiri bu yapıyı sarsabilir.
Buna göre, nevrotik narsistlerin genellikle duygusal zorluklarla başa çıkmakta zorlandıklarını söyleyebiliriz. Onlar için “kendi değerini kanıtlama” çok önemli bir mesele haline gelir, ama bu hep bir gerginlik ve kaygı üretir.
Nevrotik Narsistlerle İletişim Kurmak: Zorluklar ve Çözümler
Nevrotik narsistlerle iletişim kurarken birkaç strateji önerilebilir. Ancak, işin içinde hem kaygı hem de aşırı egolar olduğunda, iletişim oldukça zorlayıcı olabilir. Bu kişilerle başa çıkarken, duygusal sınırlar koymak ve eleştiriyi dikkatli yapabilmek çok önemlidir. Bir de, onlara sürekli onay verme eğiliminde olmaktan kaçınmalısınız, çünkü bu onları daha da bağımlı hale getirebilir.
Kişisel gözlemlerime dayanarak, böyle bir kişiye “Harika bir iş çıkardın!” demek çok etkili olabilir, ama dikkatli olmalısınız, çünkü bu tür insanlar genellikle onaylanmadıkları zaman savunmacı olabilirler. Sadece pozitif geri bildirimle sınırlı kalmak, bir noktadan sonra onların kendilerini daha güvende hissetmelerine neden olabilir.
Sonuç: Nevrotik Narsistlerle Yüzleşmek
Nevrotik narsistlerin hem duygusal hem de psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak oldukça zor olabilir. Hem narsistlik hem de nevrotik özellikleri bir arada barındıran bu kişilere karşı daha empatik ve dikkatli yaklaşmak gerekebilir. İşte tam burada, biraz daha mantıklı düşünmek ve duygusal sınırları koymak önemli. Çünkü onlar, aynı zamanda başkalarına yönlendirilmiş bir kaygı ve güven eksikliğiyle de mücadele ediyorlar.
Sonuç olarak, nevrotik narsistlerle sağlıklı bir ilişki kurabilmek için sabır, empati ve sınırları doğru koyma becerisi gereklidir.